BİR BANKIN HAFIZASI

Bir Bankın Hafızası

Parkın kıyısında, yaşlı bir çınarın gölgesinde duruyordu. Kaç yıldır orada olduğunu bilen yoktu. Tahtalarının rengi çoktan solmuş, demir ayaklarının kıvrımlarına ince bir pas yerleşmişti. Bir köşesinde, yıllar önce anahtarla kazınmış iki harfin izi vardı. Harflerden biri neredeyse silinmişti; diğeri hâlâ seçilebiliyordu.

Sabahları serinlik önce onun üzerine çökerdi. Çimenlerdeki nem kurumadan, şehrin uğultusu parkın içine tam olarak ulaşmadan yaşlı bir adam gelirdi. Hep aynı tarafa oturur, ceketinin düğmelerini açar, gazetesini yanına bırakırdı. İki elini bastonunun üzerinde birleştirir, uzun süre karşıdaki yürüyüş yoluna bakardı. Gazeteyi çoğu sabah açmazdı bile.

Yanında daima bir kişilik yer bırakırdı. O boşluğa çantasını koymaz, gazetesini yaymaz, bastonunu dayamazdı. Bazen başını hafifçe o tarafa çevirir, dudaklarının kenarında belli belirsiz bir kıpırtı belirirdi. Bir şey söyleyecekmiş gibi olur, sonra yeniden karşıya dönerdi. Onu uzaktan gören biri bunu yaşlılığın tuhaf alışkanlıklarından sayabilirdi. Oysa bazı boşlukların kime ait olduğunu yalnızca onları koruyanlar bilirdi.

Saat ilerledikçe parkın sessizliği çözülürdü. Çocuklar koşarak gelir, toplar çalılıkların arasına kaçar, annelerin sesleri ağaçların arasından yükselirdi. Bir gün sarı yağmurluklu küçük bir çocuk, çamurlu ayakkabılarıyla bankın üzerine çıktı. Kollarını iki yana açıp annesine seslendi. Annesi düşeceğini söyleyerek onu aşağı çağırdıysa da çocuk gülmekle yetindi.

Az sonra gerçekten düştü. Annesi koşup onu kaldırdı, dizindeki çamuru avucuyla temizledi, yanağına bir öpücük kondurdu. Çocuk birkaç dakika sonra ağlamayı unutmuş, yeniden arkadaşlarının peşinden koşmaya başlamıştı. Bankın tahtalarında iki küçük ayakkabının izi kaldı. Akşam yağan yağmur onları sildi.

Öğleden sonraları park başka yüzlere kalırdı. Çocuk sesleri azalır, yürüyüş yolundaki adımlar ağırlaşırdı. Bir gün genç bir kadın gelip bankın ucuna oturdu. Telefonunun ekranını birkaç kez açıp kapattıktan sonra uzun bir şey yazmaya başladı. Okudu, bazı kelimeleri sildi, yeniden yazdı. Başparmağı bir süre gönder tuşunun üzerinde bekledi.

Sonunda ekranı kapatıp telefonu çantasına koydu. Başını kaldırdığında gözlerinin kenarında belli belirsiz bir ışıltı vardı. Ağlamadı. Birkaç dakika daha oturduktan sonra ayağa kalkıp yürüdü. Telefon onunla birlikte giderken gönderilmeyen cümleler sanki bankın tahtalarının arasında kaldı.

Başka bir gün iki genç geldi. Bankın iki ucuna oturdular. Aralarında kimsenin yerleşemeyeceği kadar dar, birbirlerine yaklaşmalarını güçleştirecek kadar geniş bir mesafe vardı. Kız konuşurken gözlerini çoğunlukla yere indiriyor, delikanlı ayakkabısının ucuyla toprağı eşeliyordu. Sözcükler azaldıkça aralarındaki sessizlik büyüdü.

Delikanlının eli bankın üzerinde birkaç santim ilerledi. Kızın parmakları geri çekilmedi. Birkaç saniye sonra elleri birbirine değdi. İkisi de dönüp bakmadı. Parkın içinden insanlar geçiyor, uzakta bir çocuk gülüyor, bir bisikletli zilini çalıyor, çınarın yaprakları rüzgârın içinde hafifçe kıpırdıyordu. Dünya kendi telaşına devam ederken onlar için zaman birkaç saniyeliğine yavaşlamıştı.

Aylar sonra aynı banka yine iki kişi oturdu. Belki başkalarıydı; belki de bir zamanlar elleri çekinerek birbirini bulan o iki genç. Bu kez sessizliklerinde utangaçlık değil, yorgunluk vardı. Kadın çantasının sapını avuçlarının arasında sıkıyor, adam karşıdaki ağaca bakıyordu. Söylenecek sözler tükenmişti ama ikisi de kalkmaya cesaret edemiyordu.

Kadın sonunda ayağa kalktı. Adam başını kaldırmadı. Birkaç adım sonra kadın yavaşladı; omzunun üzerinden bakacakmış gibi oldu, fakat dönmedi. Yürüyüş yolunun sonunda kalabalığa karıştı. Adam yerinden kıpırdamadı. Güneş alçaldıkça parkın gölgeleri uzuyor, onun yanında boşalan yer gittikçe büyüyormuş gibi görünüyordu.

Sonbahar geldiğinde çınarın sararmış yaprakları bankın üzerine düşmeye başladı. Yaşlı adam yine sabahları geliyor, gazetesini yanına bırakıyordu. Sonra bir sabah gelmedi. Ertesi gün de görünmedi. Bir hafta geçti, ardından bir hafta daha. Uzun süre onun oturduğu köşeye kimse ilişmedi.

Bir sabah genç bir adam gelip kahve bardağını tam oraya bıraktı. Telefonuna bakarak oturdu, kahvesinden birkaç yudum aldı ve biraz sonra kalkıp gitti. Bir zamanlar o köşenin her sabah görünmeyen birine ayrıldığını bilmiyordu. Şehir, kendinden önce yaşananları açıklamadan yeni insanlara yer açıyordu.

Kış geldiğinde bankın tahtaları yağmurdan koyulaştı, kimi sabahlar ince bir kar tabakasının altında kaldı. Bir adam cebinden küçük kadife bir kutu çıkarıp uzun süre avucunda tuttu, sonra açmadan yeniden cebine koydu. Genç bir kadın telefondan gelen haberi dinlerken ellerini yüzüne kapattı. Bir baba, uyuyakalan kızını dikkatlice kucağına aldı. Yağmurlu bir gecede bir sokak köpeği bankın altına kıvrılıp sabaha kadar orada uyudu.

İlkbaharla birlikte park yeniden kalabalıklaştı. Bir öğrenci telefonundan sınav sonucuna baktı; birkaç saniye ekrana inanamazmış gibi baktıktan sonra yerinden fırlayıp koşmaya başladı. Bir kadın güvercinlere ekmek ufaladı. Yıllardır görüşmedikleri hâllerinden belli olan iki eski arkadaş karşılaştı ve birbirlerinin yüzünde geçmişten kalan izleri ararcasına uzun uzun baktılar.

Kimileri birkaç dakika oturdu, kimileri saatlerce. Bazıları ertesi gün geri geldi, bazıları bir daha hiç görünmedi. Her biri geride görünmeyen küçücük bir şey bırakıp yoluna devam etti.

Yıllar geçtikçe parkın çevresi de değişti. Karşıdaki eski bakkal kapandı; yerine büyük camları, geceleri sönmeyen parlak bir tabelası olan başka bir dükkân açıldı. Köşedeki apartman yıkıldı, çınarın arkasında daha yüksek binalar yükseldi. Parkın içinden görünen gökyüzü biraz daha küçüldü. Bankın tahtaları biraz daha soldu, demirlerindeki pas biraz daha yayıldı.

Bir zamanlar sarı yağmurluğuyla üzerine çıkıp kollarını iki yana açan çocuk da büyümüş olmalıydı. Belki yıllar sonra aynı yoldan geçti. Banka göz ucuyla baktı ama durmadı. Dizini yaraladığı günü, annesinin çamuru avucuyla nasıl sildiğini, yanağına kondurduğu öpücüğü çoktan unutmuş olabilirdi. Çocukluğundan geriye kalan o birkaç dakika, artık onun hafızasından çok parkın sessizliğine aitti.

Bankın üzerinde ise zamanın bıraktığı işaretler çoğalıyordu. Tahtaya kazınmış iki harf, bir türlü çıkmayan kahve lekesi, köşelerdeki ince çizikler, yağmurun soldurduğu boya… Hiçbiri yaşananların ne olduğunu anlatmıyordu. Yine de her izin ardında birinin gelip geçtiği belliydi.

İlk buluşmasına erken gelen bir gencin aynı dakika içinde defalarca saçını düzeltmesini kimse kaydetmemişti. Cebindeki mektubu çıkarıp yeniden yerine koyan adamı, gelmeyen birini beklerken yürüyüş yolunun sonuna tekrar tekrar bakan kadını, az önce ayrıldığı insanın geri dönebileceği umuduyla saatlerce oturan bir başkasını da kimse bilmiyordu. Şehrin kayıtlarında onların adına tek satır yoktu.

Zaten bazı anların ağırlığı, dışarıdan bakıldığında anlaşılmazdı. Bir el sallanır, biri “Görüşürüz,” der, bir telefon kapanır, ardından iki insan başka yönlere yürürdü. Her şey birkaç saniye içinde olup biterdi. Bunun son görüşme, son dokunuş ya da son bekleyiş olduğu ise ancak hayat yoluna devam ettikten sonra anlaşılırdı.

Bir sabah belediyenin kamyonu parkın girişinde durdu. İki işçi ellerindeki aletlerle bankın yanına geldi. Demir ayakların çevresindeki toprak kazıldı, yıllardır yerinden oynamayan paslı vidalar güçlükle söküldü. Bank kaldırıldığında toprağın üzerinde, ayaklarının bulunduğu yerde iki koyu iz ortaya çıktı.

İşçilerden biri eldivenini çıkarıp alnındaki teri sildi. “Eskimiş iyice,” dedi. Diğeri karşılık vermeden bankın öteki ucundan tuttu. Birkaç dakika sonra onu kamyonun arkasına yüklediler. Parktan geçen hiç kimse durmadı. Yıllardır aynı yerde duran eski bir bankın kaldırılması, şehrin sıradan işlerinden yalnızca biriydi.

Kamyon hareket ettiğinde tahtalara kazınmış harfler de gitti, kahve lekesi de, yıllarca güneşte solmuş boya da. İlk kez birbirini bulan elleri, yarım kalan bekleyişleri, çocuk kahkahalarını, söylemeye cesaret edilemeyen sözleri ve sessizce biten vedaları götürdüğünü ise kimse bilmiyordu.

Bankın bulunduğu yer birkaç saat boş kaldı. Öğleden sonra yenisini getirdiler. Tahtaları pürüzsüz, demirleri parlaktı. Üzerinde ne bir çizik vardı ne de bir leke. İşçiler onu aynı yere sabitleyip araçlarına bindiler.

Akşam yaklaşırken park yeniden kendi düzenine döndü.

Bir süre sonra genç bir kız yürüyüş yolundan gelip yeni bankın ucuna oturdu. Telefonunu çıkardı. Uzun süre ekrana baktıktan sonra birkaç cümle yazdı. Durdu. Yazdıklarının tamamını sildi.

Telefonu avuçlarının arasında tuttu, başını kaldırıp karşıya baktı. Birkaç dakika sonra ekranı yeniden açtı ve yazmaya başladı.

Çınarın yaprakları hafifçe kıpırdıyordu. Günün son ışığı ağaçların arasından çekilirken insanlar parkın içinden geçip kendi hayatlarına dağıldı.

Yeni bankın üzerinde henüz hiçbir iz yoktu.

Ama ilk hatırası çoktan başlamıştı.